Oddawanie krwi to nie tylko bezcenny dar dla potrzebujących, ale również działalność społeczna, która może zostać uhonorowana różnymi odznaczeniami i wyróżnieniami. Przyznawane są one przede wszystkim honorowym dawcom krwi za liczbę oddanych donacji oraz zaangażowanie w propagowanie idei krwiodawstwa. Niektóre z nich mogą otrzymać również wolontariusze i działacze, którzy mimo braku możliwości oddawania krwi w szczególny sposób wspierają rozwój honorowego krwiodawstwa i działalność organizacji społecznych.

Dla przejrzystości wyróżnienia podzielono na trzy grupy:

Ustawowe za oddaną krew

Odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi” przysługuje honorowemu dawcy po oddaniu krwi w ilościach:
Złota odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi I stopnia”:

• kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 15 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników,
• mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 18 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników.

Srebrna odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi II stopnia”:

• kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 10 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników,
• mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 12 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników.

Brązowa odznaka honorowa „Zasłużony Honorowy Dawca Krwi III stopnia”:

• kobiecie, która oddała w dowolnym okresie co najmniej 5 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników,
• mężczyźnie, który oddał w dowolnym okresie co najmniej 6 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innych jej składników.

Procedura nadania odznaki ZHDK

Jeżeli chodzi o procedurę jak to w naszym kraju bywa jest „różna”. W większości przypadków droga, którą musi przebyć krwiodawca jest taka :

• oddajesz 5 lub 6, 10 lub 12, 15 lub 18 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość innego składnika krwi w dowolnym okresie czasu;
• pobierasz zaświadczenie o ilości oddanej krwi i jej składników z Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa lub jego oddziału terenowego;
• zanosisz je do najbliższego oddziału okręgowego lub rejonowego Polskiego Czerwonego Krzyża. Możesz również zapytać się czy samo centrum krwiodawstwa lub oddział terenowy nie przyjmuje wniosków o odznakę ZHDK. Jeżeli przyjmuje możesz złożyć wniosek w punkcie;
• odbierasz odznaczenie w miejscu złożenia wniosku a więc w danym Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa lub przychodzisz w ustalonym przez PCK terminie po odbiór odznaki i legitymacji.

Odznaka „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu” – to polskie resortowe odznaczenie w formie odznaki, która ustanowiona została 22 sierpnia 1997 i jest nadawana od 2005 honorowym dawcom krwi. Odznaka jest jednostopniowa i może być nadawana tylko raz.

Zasłużonemu Honorowemu Dawcy Krwi, który oddał co najmniej 20 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników przysługuje odznaka „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”. Wraz z odznaką wydaje się legitymację.

Odznakę „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu” nadaje minister właściwy do spraw zdrowia na wniosek:
1. Kierownika jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, w której dawca krwi oddał krew lub jej składniki o objętości uprawniającej do nadania odznaki.
2. Organów ogólnopolskich stowarzyszeń honorowych dawców krwi.

Wniosek o nadanie odznaki zawiera:
1. Dane dawcy krwi:

• a) imię i nazwisko,
• b) numer PESEL, a w przypadku osób, które nie mają nadanego numeru PESEL – serię, numer oraz rodzaj dokumentu stwierdzającego tożsamość,
• c) adres miejsca zamieszkania i adres do korespondencji;

2. Informację o objętości pobranej od dawcy krwi lub równoważnej ilości jej składników.

Krzyż Zasługi ustanowiony został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustawą z dnia 23 czerwca 1923 r. Krzyż jest wyróżnieniem dla osób, które położyły zasługi‚ dla Państwa lub obywateli spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść Państwu lub obywatelom. Krzyż Zasługi może być nadany także za: wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej, ofiarną działalność publiczną, ofiarne niesienie pomocy oraz działalność charytatywną.

Według ustawy z 1992, Krzyż Zasługi jest nagrodą dla osób, które położyły zasługi dla Państwa lub obywateli spełniając czyny przekraczające zakres ich zwykłych obowiązków, a przynoszące znaczną korzyść Państwu lub obywatelom. Może być nadany także za:

• ofiarną działalność publiczną,
• ofiarne niesienie pomocy oraz działalność charytatywną.

Krzyż Zasługi dzieli się na trzy stopnie:

• Złoty Krzyż Zasługi
• Srebrny Krzyż Zasługi
• Brązowy Krzyż Zasługi.

Krzyż Zasługi tego samego stopnia może być nadany tej samej osobie dwukrotnie. Drugie nadanie Krzyża tego samego stopnia ponownie oznacza się przez nałożenie na wstążkę Krzyża okucia w kształcie listewki. Przed nadaniem Krzyża Zasługi wyższego stopnia powinny upłynąć co najmniej 3 lata; odstępstwa są dopuszczalne wyjątkowo. Nadawany jest przez Prezydenta RP.

Drugie pod względem starszeństwa polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego.
Klasy dla krwiodawców:

Dzieli się na 5 klas. Krwiodawcy mogą jednak otrzymać order dwóch klas:

• IV klasa – Krzyż Oficerski
• V klasa – Krzyż Kawalerski

Odznaka honorowa „Za zasługi dla ochrony zdrowia” – jednostopniowe odznaczenie cywilne nadawane przez Ministra Zdrowia. Nie jest to standardowe odznaczenie dla honorowych dawców krwi. Jest niewiele osób, które mogą się poszczycić takim wyróżnieniem. Odznakę nadaje się dawcom krwi w uznaniu ich wybitnych osiągnięć w zakresie propagowania krwiodawstwa a przez to ochrony zdrowia ludności.

Kto oraz za co się nadaje?

Odznaka nadawana jest przez Ministra Zdrowia, na koszt budżetu państwa w części, której dysponentem jest minister. Ewidencja odznak prowadzona jest przez Ministerstwo Zdrowia. Odznakę nadaje się osobom fizycznym, w tym również cudzoziemcom, w uznaniu ich osiągnięć w zakresie:

• wprowadzania postępu w metodach diagnostycznych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych;
• ochrony zdrowia ludności;
• poprawy warunków zdrowotnych i higienicznych;
• profilaktyki, promocji zdrowia i oświaty zdrowotnej;
• kształcenia lub podnoszenia kwalifikacji pracowników ochrony zdrowia;
• wybitnych osiągnięć i nienagannej pracy w resorcie zdrowia;
• wdrażania i usprawniania metod pracy w jednostkach ochrony zdrowia;
• rozwoju produkcji środków farmaceutycznych, materiałów medycznych i urządzeń medycznych oraz nadzoru nad ich jakością;
• rozwoju farmacji szpitalnej.

Kto składa wniosek?

Odznakę nadaje Minister Zdrowia z własnej inicjatywy lub na wniosek:

• ministra lub centralnego organu administracji rządowej;
• wojewody;
• rektora akademii medycznej lub innej uczelni prowadzącej działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych;
• organów Narodowego Funduszu Zdrowia;
• dyrektora jednostki badawczo-rozwojowej działającej w ochronie zdrowia;
• marszałka województwa;
• starosty, prezydenta miasta, burmistrza, wójta;
• podmiotu, który utworzył niepubliczny zakład opieki zdrowotnej;
• organów samorządów zawodowych działających w ochronie zdrowia;
• organów statutowych związków zawodowych, stowarzyszeń i innych organizacji działających w ochronie zdrowia.

Wniosek o odznaczenie powinien być przedstawiony Ministrowi nie później niż dwa miesiące przed planowanym przez wnioskodawcę terminem odznaczenia. Odznaka wręczana jest w sposób uroczysty przez ministra właściwego do spraw zdrowia, wnioskodawcę lub ich upoważnionego przedstawiciela. Wraz z odznaką wręczana jest legitymacja potwierdzająca jej nadanie. Odznaka może być nadana tej samej osobie tylko raz.